Wat treft u aan op deze website!

Zwolle - Algemeen

Zwolle - Algemeen

Algemene info over de stad

Onder dit item krijgt u een simpel algemeen beeld van onze mooie Hanzestad Zwolle
Foto's, video's en artikelen

Foto's, video's en artikelen

De stad Zwolle in beeld en in tekst!

Foto's, video's en artikelen uit het heden en verleden van de oude Hanzestad Zwolle!
Zwolle in Beeld Info

Zwolle in Beeld Info

Brede informatie over de website!

Hier vindt u alle informatie over de website, inclusief het contactadres en de privacy- en cookie verklaring!
Foto's bestellen!

Foto's bestellen!

Wilt u een foto bestellen?

Onder dit item vindt u een breed assortiment foto's, waarvan een groot deel is voorzien van een Zwols tintje!
Links

Links

Links naar interessante websites!

Hebt u vragen of wilt u informatie over bepaalde items die gelinkt zijn aan de stad Zwolle, dan vindt u hier een aantal links naar Zwolse bedrijven, organisaties of verenigingen!

Het laatst geplaatst

Zoeken op de website!

Naar Foto's van Zwolle
Naar Zwolse herinneringen
Naar Dick's herinneringen

Er zijn veel mensen die het niet lukt om een mooi verhaal te schrijven. Bij Dick is het net het tegenovergestelde. Het lukt hem niet om niet te schrijven. Hij kan het niet laten. Het zit simpelweg in zijn blauw-witte bloed.
Dick Algra gaat een nieuwe rubriek vullen met zijn mooie verhalen en herinneringen. Natuurlijk heeft hij niet bij elke straat een herinnering die de moeite van het vertellen waard is. Toch hoopt Dick er leuke serie van te maken. De nieuwe rubriek is geënt op de straatnamen in onze mooie Hanzestad. Twee keer in de week, niet meer op vaste dagen, zal Dick zijn verhalen publiceren.

Zwolle in Beeld wenst hem veel wijsheid!

 

Rechterland


025 RECHTERLAND bew

Tussen Zwolle en Berkum, voor de velden van Sportpark Vegtlust langs, vinden we de weg met de veel vermoedende straatnaam, Rechterland. De naam blijkt na onderzoek echter niet meer in te houden dan een oude veldnaam.

De straat is er neergelegd ten tijde van de ontwikkeling van het bedrijventerrein “De Vrolijkheid” dat ongeveer ligt tussen de Boerendanserdijk en de Oude Meppelerweg. Jarenlang werd dat gedomineerd door het voetbalveld De Vrolijkheid,  een bedrijfsgebouw van Philips, het Vervoercentrum en niet te vergeten het gebouw van wat men toen noemde de sociale werkplaats Methopa, maar intussen zijn alle vier verdwenen.

Eén van de eerste gebouwen die aan dat Rechterland werden neergezet was een enorm pand voor het RIB. Later heeft in het pand de IND (de Immigratie en Naturalisatiedienst) gezeten en nu is er een deel van de opleidingsgigant Landstede in gevestigd.

In “mijn koffietijd” -- de jaren 1965 tot 1980 -- was het RIB een grote speler op het inkoopterrein van rijksoverheid en daaraan gelieerde instellingen zoals bijvoorbeeld veel  ziekenhuizen. Het heette dan ook het Rijks Inkoop Bureau. Zo hadden ook wij klanten waarvoor wij de rekening naar dat RIB moesten sturen. Dat RIB stak, voor de gemaakte kosten (welke ?)  zo’n tien procent in de zak. Onze klanten kregen de koffie wat goedkoper dus, als leverancier moesten we dat maar incalculeren. De werkelijke vraag is dan ook, wie er beter van werd. Onze klanten niet, wij zeker niet, natuurlijk wel de overheid.

Eigenlijk was het RIB te vergelijken met het huidige Booking.com.  De enige die daar echt aan verdient is Booking.com zelf en de meeste bedrijven die het gebruiken zouden graag van ze af willen. Maar het is intussen zo’n ingegroeid kwaad, dat men niet meer terug kan.

Als betrokkene bij dat inkoopbureau hadden we vooral het gevoel dat er een grote groep mensen “aan het werk gehouden moesten worden.” In dat idee werden we behoorlijk bevestigd toen we een nieuwe man op onze administratie moesten aanstellen.

Hij kwam van dat RIB, en na een week bij ons sprak hij de voor ons legendarische woorden: “Hè hè, eindelijk weer eens echt werken !”

Daarna zeiden we wel eens tegen elkaar: “Op het Rechterland praten ze recht wat krommer dan krom is!”

15-08-2022

 

Friesewal


024 FRIESEWAL bew

De Friesewal vormde samen met de Thorbeckegracht, de ringweg die om de bedrijven liep die op het schiereilandje lagen dat nu het “Kraanbolwerk” heet.  Waarom delen van die Friesewal en Thorbeckegracht omgedoopt moesten worden tot Thorbeckewal is mij nu nog steeds een raadsel.

De Friesewal dankt zijn naam vanuit de historie, toen die plek het vertrekpunt was voor veel schippers richting Friesland. En de plek, zo dicht bij het Zwartewater richting IJsselmeer was daarvoor bij uitstrek geschikt.  Daarbij was de hele buurt een en al bedrijvigheid. Ooit was, op de plek waar ooit onze koffiebranderij stond, een leerlooierij gevestigd. En er was handel in jutezakken, in veevoeder, in verf, in ijzerwaren en in scheepsbenodigdheden en aanverwante zaken.

Toen de scheepvaart terugliep, zochten veel schippers in de vorige eeuw een vaste plek aan de kade van die Friesewal. En ze verbouwden stapje voor stapje hun binnenschip tot woning. Ik vermoed dat zij, net als woonwagenbewoners, het gevoel van kunnen gaan en staan wanneer je maar wilt, niet kwijt willen raken.

Een aantal van hen was, begrijpelijkerwijs van Friese origine. De een deed in lompen en oude metalen, een ander werd scharensliep.  En een heel bekende, van oorsprong ook Friese, schippersfamilie aan de Friesewal was het grote gezin Vermaning met veel ooms en tantes. Een deel ervan is in Zwolle bekend geworden omdat zij op bruiloften en partijen muziek maakten.

Op de begraafplaats Bergklooster ligt intussen een aantal van hen begraven en op meerdere grafstenen is een accordeon afgebeeld. Waardoor nu is in te schatten welke soort muziek door hen gemaakt werd, maar dat terzijde.

Ook hier heeft de tijd veel uitgewist. Zeker na de nieuwbouw op het schiereiland zijn veel schepen verdwenen, hetgeen ook te constateren is op de foto van vandaag. Aan de kade, voor de laatste nieuwbouw, ligt geen enkel binnenschip meer. De schippers voelen zich hier vast niet meer op hun plek en zullen ook niet terugkomen, denk ik.

Eén van de jongens van Vermaning werkte ooit een poosje bij ons in de koffiebranderij. Op 2 januari lag van hem een briefje in de bus. De tekst was als het ware een voorspelling voor wat er nu gebeurd is. Er stond op, handgeschreven: “Alsdat ik niet meer terugkom ! Piet “.  We hebben hem ook nooit weer gezien.

11-08-2022

 

Nieuwe Deventerweg


023 NIEUWE DEVENTERWEG bew

Wie naar Deventer reisde, deed dat via de oude Rijksweg 37. Vroeger liep de weg naar Deventer anders dan nu. De huidige Van Karnebeekstraat vormde het eerste gedeelte –  en heette voor 1945  Deventerstraat –  die over het toenmalige spoor werd voortgezet als de Deventerstraatweg.

Toen 65 jaar eerder, in 1880, het spoor naar Deventer werd verlegd, kwam de overweg bij de Hortensiastraat te liggen. De Nieuwe Deventerweg werd toen als het ware de hoofdstraat van het dorp Ittersum. En waar nu een Kringloopwinkel is gevestigd was ooit een Gamma te vinden.  Een eindje verderop kunnen, sinds 2003, Chinese maaltijden genuttigd worden bij restaurant “Sing Long”.

Dat pand werd in de jaren 1964-’65 voor rekening van J.A.J. Freriks als Hotel-Café-Restaurant “De Rozeboom” gebouwd. Vanwege het toenemende verkeer aan de drukke verkeersweg en de huisvesting van gastarbeiders liet hij er een nieuw pand neerzetten dat een oude boerenherberg verving. Daarvan was – let op de bijzondere naam –  de heer Jansen aan de Haar dertig jaar  eigenaar geweest, waarna Freriks hem opvolgde.  Na verloop van tijd opende die op nummer 46 nog een dependance met extra kamers. Het hotel-café-restaurant werd in 1982 gesloten.

In mijn koffietijd kwam ik er ongeveer elke veertien dagen even omdat, door de “tijdvretende” spoorwegovergang bij de Hortensiastraat, het hotel niet paste in onze reguliere bezorgroutes. Vader, moeder en zoon Freriks waren altijd in hun bedrijf te vinden.  We hadden meer van dat soort horeca-families als klant. Het bedrijf, de gelagkamer, was vaak ook de huiskamer van de familie. Daardoor ontstonden soms  welhaast vriendschappelijke gesprekken. Niet dat de horecasector uitsluitend uit positieve elementen bestaat, integendeel, maar het maakte ons werk wel boeiend.

Veel van dit soort horeca-bedrijven zijn verloren gegaan, vooral doordat er minder gebruik van gemaakt hoefde te worden. Veel vertegenwoordigers en technische mensen die “langs de weg zaten” konden door een beter wegennet en snellere auto’s elke avond makkelijk thuis zijn. Daarnaast heeft de komst van internet ook veel veranderingen in hun werkzaamheden teweeg gebracht.

Trouwens de weg naar Deventer voerde ons zelden naar die stad. Daar hadden en hebben ze sinds 1828 hun eigen koffiebranderij “ten Have”, waar we overigens heel goede  contacten mee hadden.

08-08-2022

 

Da Costastraat


022 DA COSTASTRAAT bew

Het Openluchtbad van Zwolle viert dit jaar dat het al weer 20 jaar bestaat nadat het, in 1991 in verband met sloopplannen, was gekraakt. Die actie leidde tot een heroverweging en sindsdien bestaat het zwembad als een zelfstandige organisatie, gelukkig door de gemeente ook weer financieel gesteund.

Aan de achterzijde van dit bad loopt de Da Costastraat. Een straat die ik eigenlijk mijn hele leven heb gekend. Nooit heb ik me eerder verdiept in de dichter en historicus waar deze straat naar is vernoemd. Wel wist ik van de Da Costaschool – nu gesierd met de naam “Het Mozaiek”-- een lagere school op de hoek van de Assendorperstraat en de Hortensiastraat. Die school had dezelfde serieuze protestantse inslag als mijn eigen lagere school dus, zo zal ik wel gedacht hebben, dat zat wel goed.

Isaäc da Costa leefde in Amsterdam van 1798 – 1860 en was vurig, zo wordt het omschreven, in het belijden van zijn geloof. Eerst als orthodox Jood, later als orthodox Christen. Hetgeen redelijk overeenkomt met mijn idee in de vorige alinea.

Bij de bezetting van het zwembad, waaraan ik heb meegedaan, werd op een gegeven moment de stroom afgesloten. Op de hoek van de Da Costastraat en de Bilderdijkstraat woonde de heer Nijland, vader van één van de badmeesters. Via een kabel hoog over die Da Costastraat “kreeg” het zwembad, vanuit zijn huis, weer snel stroom en konden de nodige elektrische zaken blijven functioneren.

Hoe toevallig is het dan dat Da Costa die Bilderdijk als leermeester heeft gehad.

Voor de rest, zo las ik, was het niet de meest sympathieke man. Gelukkig merk je daar in die straat niets van.

Persoonlijk vind ik het jammer dat de aansluiting van de straat met de Brederostraat, jaren geleden, is veranderd. Er lag een driehoekig betegeld pleintje, waarlangs je aan twee kanten de Brederostraat kon benaderen.  Het aardige van dat pleintje, en ik heb het nooit elders in Zwolle gezien, was dat de randen bestonden uit een paar rijen zwart en witte tegels, in blokmotief gelegd.

Uit veiligheidsoverwegingen zal dat alles verdwenen zijn. Nu staat er een driehoekige haag. Ook mooi, maar of het nodig was? Zo druk is het in die Da Costastraat nooit geweest.

Of Da Costa ooit blij geweest zou zijn met een openluchtbad ? Ik waag het te betwijfelen. Wij gelukkig wel.

04-08-2022

 

Prunuspark


021 PRUNUSPARK bew

Het Prunuspark ligt in Berkum, één van de dorpskernen om Zwolle die sinds 1967 tot de gemeente Zwolle behoren. De oudere Zwollenaar weet dat ze als een ring om Zwolle, als een aparte gemeente, lagen met de mooie naam Gemeente Zwollerkerspel. Die gemeente is opgegaan in die van Zwolle, zodat er groeimogelijkheden ontstonden.

De  Prunus is een boom die tot het rozengeslacht behoort en de enige binding die ikzelf ermee heb, is dat wij als kinderen Algra bij de opening van de nieuwe koffiebranderij in de Marslanden een Prunusboom hebben geplant. Die trouwens door de groei van het bedrijf intussen verdwenen is.

In het Prunuspark woonde een collega van een schoonzus van me. Beiden werkten ze op het kantoor van Shell dat zo ongeveer naast het gelijknamige tankstation aan de Blaloweg stond.  Het kantoor is gesloopt en op het vrijgekomen terrein is Hornbach nu gevestigd.  Dat laatste kon omdat veel van de opslagtanks voor benzine en aanverwante zaken daar ook verdwenen zijn.

Die collega, Albert van Oosten, was een humoristisch man en kon zeer smakelijk verhalen van de werkvloer  vertellen. Bij gelegenheden waar we elkaar troffen, mochten we ook graag dat soort belevenissen uitwisselen. Eén van de verhalen, en ik hoop dat het waar is, zal ik tot mijn dood toe herinneren. Daarom wil IK dat, nu het zo uitkomt, met u delen.

Bij Shell Zwolle, werkte een chauffeur die een bijzondere bijnaam had. “Jan Zeuvenbuis” Het speelde zich af in de tijd dat auto’s en zeker veel vrachtauto’s nog niet standaard een  ingebouwde verwarming voor de chauffeur en eventuele bijrijder hadden.  Vandaar dat die Jan Zeuvenbuis, ‘s winters een paar lange broeken, over elkaar, aantrok waaronder de lange onderbroek, een pyjamabroek en nog zo wat. Vandaar zijn bijnaam.

Op een dag mocht een nieuwe chauffeur, op diens eerste werkdag, mee met Jan als bijrijder. Een dag dat het vroor dat het kraakte. Eén ding was zeker, ondanks het gemis van een kachel was het binnen de wagen beter toeven dan erbuiten. Desondanks moest Jan voor een noodzakelijke  sanitaire stop even naar buiten.

Toen hij weer binnenstapte, vroeg de bijrijder, zo langs z’n neus weg: “En Jan, gelukt ?” waarop Jan de, voor mij dus, onvergetelijke woorden sprak: “ Nee, ik ‘ebbe zeuven keer ‘egrepen en ‘ij isser steeds niet bi’j !”

01-08-2022

 

Vechtstraat


020 VECHTSTRAAT bew

Lang geleden was er op de hoek van de Vechtstraat en de Borneostraat “Slager Thijssen” gevestigd, later overgenomen door “Hommes”. In die Borneostraat was het volgende pand, of beter gezegd pandje, van een familie Soes.

Tot mijn zesde jaar woonde ons ouderlijk gezin in het eerste stukje van de Wipstrikkerallee en daarom was de Vechtstraat een welkome winkelstraat. Zo was er een van de eerste supermarkten met de mooie naam: Pick-Pack, waren er wel drie bakkers, Vos, Van der Stouwe en Nijmeijer. En meubels en aanverwante zaken waren te vinden  bij Rikels- Reichenbach. En er was een, in mijn ogen heel bijzonder boekwinkeltje, gedreven door een kleine man, de heer Van der Linde(n), die altijd in een stofjas in de winkel stond.

Achterin de winkel was een bibliotheek. Je kon er voor een appel en een ei een boek lenen. Het bijzondere daarvan was weer dat de boeken allemaal gekaft waren in krantenpapier. U kunt zich vast voorstellen hoe een boek er naar een jaar uitzag. Misschien vandaar de stofjas ?

Naast de tabakswinkel van Westerman, de fietsenwinkel van Bos, en de loodgieter Kuiper was er, daar waar nu Schoonenberg in een nieuw pand gevestigd is, een “Fourniturenzaak” van Riek Becker. Van een klosje garen, naalden en spelden, linnengoed, onderkleding, handdoeken tot korsetten, het was er allemaal te koop.

Ons moeder was handig met de naaimachine en stuurde ons, ook toen we al verhuisd waren, met regelmaat naar Riek Becker om bijvoorbeeld een rits te halen die ze nodig bleek te hebben. De korsetten hebben ervoor gezorgd dat ik als klein jongetje me er niet prettig voelde, zeker niet tussen allemaal, pratende, en vooral gezette dames.

Terug naar de familie Soes. Daar moesten we vaak, gewapend met een stalen emmer, geschrapte aardappelen gaan halen. Die schrapmachine vond ik een wonder der techniek en ook een beetje griezelig want het afval werd in een open zinkput – in de winkel – weggespoeld.

Eenmaal op de terugweg, een afstand van pakweg 300 meter, meende ik in de praktijk te moeten proberen wat ik eerder had gehoord over middelpuntvliedende kracht. Namelijk, als je een emmer met een beetje water hard rond draait, valt er nooit iets uit. Ik meende dat wel, in plaats van water, met geschrapte aardappelen te kunnen doen. Bij de eerste draai klapte die emmer hard tegen mijn schenen aan.

‘t Heeft mij een behoorlijke poos van dat soort proeven weerhouden. Uiteindelijk won mijn nieuwsgierigheid.

28-07-2022

 

Oude Veerweg


019 OUDE VEERWEG bew

Volgens de door mij geraadpleegde literatuur maakte de Oude Veerweg langs de Willemsvaart in Spoolde, lang geleden gewoon deel uit van de Veerallee die leidde naar het Katerveer. Toen de (Oude) IJsselbrug was gerealiseerd is er in die hoek duidelijk veel veranderd. Met de bouw van die brug werd in 1927 begonnen en toen in 1930 de zaak klaar was, werd het Katerveer stilgelegd.

Aan de Oude Veerweg lag vanaf 1911 het eerste ZAC-stadion en op zondag haalde menigeen een frisse neus door via die weg naar het Katerveer te wandelen. Voor  mìj is de Oude Veerweg al heel lang door ėėn persoon verbonden aan de Wipstrikkerallee. 

Een klasgenoot van me, op de lagere school, die zelfs een jaartje naast me in de bank zat, woonde aan die allee. De jongen, laat ik hem Jan noemen, bezat zelfs een horloge waardoor ik tijdens de schooluren een beetje op de hoogte was van bijvoorbeeld het feit of er al snel speelkwartier zou zijn.

Jan verhuisde, rond 1960, vanzelfsprekend met zijn ouders, naar de Oude Veerweg. Vlakbij de sluis waren daar een aantal vrijstaande woningen gebouwd waarvan zij er eentje betrokken.

Het bijzondere voor mij aan Jan was, niet die toch wel bijzondere huizen, maar er lag een connectie met “Pipo de Clown”. Dat was een kinderserie op televisie die liep van 1958 tot 1980. Met voor de kenners bijvoorbeeld de echtgenote Mammaloe en de cirusartiest/indiaan Klukkluk.

Clown Pipo, was vierentwintig uur per dag clown. Had dus altijd een rode neus, flapschoenen, een hoedje, een wijde broek en altijd hetzelfde geblokte colbertje. En dat geblokte colbertje, zo vertelde Jan mij ooit, was gemaakt in de fabriek van zijn vader.

Of die vader er nou directeur of bedrijfsleider van was, doet niet ter zake. Ik snap wel dat Jan er trots op was.  Zo vertelden wij zelf ook, als ons dat zo uitkwam, dat wij de koffie leverden aan het Catshuis. Dat was trouwens toen Piet de Jong (KVP) minster-president was.

Dat laatste is allang in het vergeetboek bijgeschreven. Ik vermoed dat geen personeelslid van de huidige koffiebranderij dit ooit geweten heeft.

Misschien is Jan zijn  Pipo-verhaal ook allang vergeten, sapperdeflap !

25-07-2022

 

Waterstraat


018 WATERSTRAAT bew

De Waterstraat is in Zwolle te vinden binnen de stadsgrachten en loopt parallel aan de Buitenkant, tussen Rode Torenplein en Vispoortenplas. Nog niet zo heel lang geleden liep die Waterstraat door tot de Diezerstraat, zeg maar tot IJssalon Salute.

Dat tweede stuk is in drieën gedeeld en heet nu Krabbestraat, Aan de Stadsmuur en Pletterstraat.

Ik vind het meestal jammer als oude straatnamen verdwijnen. Mijn indruk is dat die oude namen vaak bij renovaties als “armetierig” woorden beschouwd. Maar,  gelukkig, van deze Waterstraat bestaat nog een deel.

Na een opknapbeurt is het een heel mooi straatje in onze Zwolse binnenstad geworden. Heel lang was het er armoe troef. Op oude foto’s, die op internet makkelijk te vinden zijn, is dat heel goed te zien.

Voor de renovatie was, op de lege plek links op de foto, de werkplaats of zo u wilt, het atelier, van kunstsmid Willem Veltien. Een bijzondere man, geboren in 1945 in Liederholthuis. Hij doet na zijn opleiding tot machinebankwerker plaat- en vuurwerker in Raalte, de opleiding lood- koper- en zinkbewerken in Zwolle.

In 1967/68 volgt hij zijn hart en doet hij in Stuttgart een opleiding klassiek en experimenteel kunstmid en doet hij in 1974/75 indrukken op in Polen en Marokko.

Daarna is hij steeds vrijer geworden in  werk- en leefstijl.

Willem is, zeker in Zwolle, bekend geworden  door de vele uithangborden en wanddecoraties die hij maakte. Maar ook door zijn eigenzinnigheid. Hij was regelmatig even zoek. Op de deur van zijn werkplaats stond dan ook vaak: “De kunstsmid kan soms niet aanwezig zijn” en dan stond er een verwijzing naar een café of naar zijn schip de “Future”.

Of Willems toekomst nog een lange periode heeft gekend is mij, ondanks enig zoekwerk, onbekend gebleven. Willem Veltien was opeens uit de Waterstraat verdwenen alsmede uit het Zwolse stadsbeeld.

Wat ik wel gevonden heb is dat de huidige Luttekestraat en de Bitterstraat ooit ook  Waterstraat hebben geheten. De huidige Waterstraat, de derde dus, had eens de welluidende naam van Pueppensteeg.

Hoe je die naam ook uitspreekt, een betere naam kan ik me in dit geval wèl voorstellen. Hoewel, Willem Veltien zou de oude, denk ik, geweldig gevonden hebben.

21-07-2022

 

Zalkerveerweg


017 ZALKERVEERWEG bew

Vóór de dijkverlegging en -verhoging langs de IJssel ter hoogte van Westenholte, in het kader van “Ruimte voor de rivier”, wandelen mijn Janny en ik er graag en veel. Er lag ter hoogte van  de huisnummers 6 en 8 een parkeerplaatsje en vandaar uit kon je mooie rondjes wandelen. De één wat langer dan de andere.

Toen de dijkklus geklaard was, was het parkeerplaatsje verdwenen en ligt nu een eindje  verder,  opgeschoven richting ‘s Heerenbroek, waardoor het eerdere lange rondje een stuk langer is geworden en is het korte rondje eigenlijk tè kort geworden.

En dan is er boerderij “De Vreugdenhoeve” gekomen. Met zo’n 200 schapen, een winkel waar de schapenkaas etc. gekocht kan worden en een inmiddels grote horecatak met aanverwant een kinderspeelplek. Ooit begon boer Van Assen, in Spoolde z’n schapenboerderij maar die moest, ook vanwege de dijkverlegging, verhuizen. Vandaar.

Maar nu is in mijn visie een groot deel van de rust, die het natuurgebied “De Vreugdenrijkerwaard” – al vijftig jaar beheerd door Natuurmonumenten – zo kenmerkte, door  die hoeve verdwenen. Ik gun een ieder z’n pleziertjes, misschien vat ik het zo het beste samen: Overdaad schaadt.

Ook de natuur is door de genoemde omstandigheden veranderd. En daardoor zullen we niet snel weer meemaken wat ons ooit op een zondagmiddag overkwam. We wandelden er weer eens, net bij de bocht voorbij de huidige Vreugdenhoeve, en een wat oudere dame, kwam ons fietsend tegemoet, stapte af en bekeek de rietstengels die in de sloot en aan de randen daarvan groeiden. Haar groetend passeerden we haar. Even later hoorden we een onbekend geluid achter ons, we keken om en de mevrouw was met fiets en al geheel verdwenen.

We vonden haar weer in de sloot, waar ze met haar fiets, in een poging wat rietstengels te plukken, was in gegleden. Ik had nog op de lippen om tegen haar te zeggen: “Ja mevrouw, in de Joodse traditie is het niet gepast om op sabbat aren te plukken.” Gelukkig kon ik me inhouden en hebben we haar met hulp van toegeschoten buurtbewoners schadevrij uit de sloot  getrokken en thuisgebracht.

Na afloop hebben we er wel even om moeten lachen. Ook niet teveel, want bij leedvermaak geldt ook: Overdaad schaadt.

18-07-2022

 

Mevrouw Stoelstraat


016 MEVROUW STOELSTRAAT bew

In Zwolle-Zuid kwam ik onverwacht de straatnaam “Mevrouw Stoelstraat” tegen. Het woord “mevrouw’ viel me er in op. Waarom zo genoemd? Had ze geen voornaam ?

Het deed mij direct denken aan hoe in mijn ouderlijk huis de steun en toeverlaat van mijn moeder genoemd werd. Dien Knol, die door iedereen “Mevrouw Knol” werd genoemd.

Met “Mevrouw Stoel” wordt Berendina Stoel-Nieuwhof bedoeld die in 1878 wordt geboren  als dochter van steenhouwer Johannes Nieuwhof. Dat was in een huisje aan het Klein Grachtje, de tegenwoordig Burgemeester Drijbersingel. Het was een buurt vol armoede en ellendige woonomstandigheden. Na haar tijd op de armenschool hielp ze waarschijnlijk haar moeder in de huishouding, zeker toen haar vader was overleden. De omstandigheden waaronder de mensen in de volksbuurten moesten leven, zou ze de rest van haar leven niet uit het oog verliezen.

Haar huwelijk, op 19-jarige leeftijd, met Anthonie Stoel moet een keerpunt in haar leven zijn geweest. Anthonie Stoel was rijtuigschilder bij de Centrale Werkplaats van het spoor. Veel medewerkers van dat bedrijf hadden socialistische sympathieën. Dat gold zeker voor Stoel, die lid was van de SDAP, de Sociaal Democratische Arbeiderspartij. Toen in 1908 in verschillende regio's afdelingen werden opgericht van de Sociaal Democratische Vrouwen Club, werd Berendina Stoel voorzitster van de Zwolse afdeling.


In 1919 kreeg zij de beloning voor haar jarenlange inspanningen. Namens de SDAP veroverde Berendina Stoel dat jaar, als eerste vrouw, in Zwolle een raadszetel.

Berendina Stoel nam in 1929 noodgedwongen afscheid van haar werk in de gemeenteraad. Dat jaar kreeg haar man een baan als huismeester in een verzorgingstehuis, met als voorwaarde "dat de huismeester gehuwd was, de kinderen de deur uit moesten zijn en de echtgenote de taak van huismeesteres op zich zou nemen."

Tot haar pensioen in 1941 werkte zij samen met haar man met volle inzet voor dat verzorgingstehuis. In 1952 overleed deze voorvrouw uit de Zwolse vrouwenbeweging. Ze verdient naar mijn idee meer dan een naam van een straat met een dertiental woningen. Ze verdient een erezetel in onze raadzaal. “De Berendina Stoelstoel.”

Trouwens ik heb gezocht en vond nog twee andere straatnamen in Nederland met mevrouw in de naam. Eentje in Hoogvliet, de andere in Den Haag met de opvallende naam ”Mevrouw Dorbeenhof”, die trouwens nooit bestaan heeft. Alleen als een personage in het verhaal “De Familie Stastok” in de “Camera Obscura”.

14-07-2022

 

Brederostraat


015 BREDEROSTRAAT bew

Decennia lang in de vorige eeuw was de Brederostraat een drukke weg middenin een woonwijk. Het was de verbindingsweg tussen de Wipstrikkerallee en de Ceintuurbaan. Die laatste begon bij de Meppelerstraatweg en hield destijds op bij het Openluchtbad.

Vandaar de drukte want het verkeer, afkomstig vanuit Heino en het er achterliggende Salland en Twente, kwam via die Wipstrikkerallee Zwolle binnen.  Het verkeer richting Kampen en het zuiden ging via het centrum verder. Dat naar Meppel en verderop naar het noorden van het land, richting Leeuwarden en Groningen, ging via die Brederostraat.

En dat terwijl het ook gewoon een woonstraat was. Met huizen uit de jaren dertig waaronder huizen gebouwd in opdracht van de dienst IJsselmeerpolders. Trouwens ook met een paar lagere scholen in de nabijheid. En natuurlijk ook met een behoorlijk aantal winkels, zeker in het eerste deel.

Het was er zo druk dat er ook nog al eens aanrijdingen waren, meestal met blikschade. Toch had de familie Broekroelofs die op de hoek van de Brederostraat en de Tesselschadestraat woonde, de verbanddoos behoorlijk paraat staan want daar klapten nogal eens de nodige verkeersdeelnemers op elkaar.

De hoek bij die familie was ook het verste punt, vanaf het station gerekend, waar de stadsbus van Schutte (en loop’n dat dutte!”) kwam. Lijn 1 en 2 gingen daar weer terug richting station.

Vanwege de vele aanrijdingen is dat kruispunt ook heel lang voorzien geweest van  “stopborden”, en was de hele Brederostraat de voorrangsweg.

Na de verandering van de Tesselschadestraat in een zogenoemde “fietsstraat” is die voorrang omgedraaid. Of het een verbetering is, waag ik te betwijfelen.

De straat is vernoemd naar de schrijver Bredero, waarvan zijn lijfspreuk het best bewaard is gebleven en tot ver in de vorige eeuw met regelmaat werd gebruikt: “ ’t Kan verkeren.”  Hij zal wel niet op het drukke verkeer gedoeld hebben.  Anders had hij, gezien de vorige alinea, zonder het te weten, wel een heel ver vooruitziende blik.

11-07-2022

 

Gasthuisdijk


014 GASTHUISDIJK bew

Wat we vroeger in z’n algemeenheid industrieterreinen noemden, zijn nu bedrijfsterreinen met een naam. De Gasthuisdijk ligt daarom tegenwoordig op het terrein de “Voorst”. Die Gasthuisdijk ligt er al heel lang en was ooit de uitvalsweg naar Frankhuis en Kampen. De naam is te danken aan het Buitengasthuis dat tussen 1377 en 1920 aan de weg was gelegen.

In “mijn koffietijd” hadden we meerdere klanten aan die dijk, zoals bijvoorbeeld Houthandel Van Eindhoven en Van Weeghel, het bedrijf dat aanhangers maakte. Zo wist ik ook dat, als je iets meer dan een emmertje, zand nodig had, je bij Van der Kamp moest zijn.  Een meer dan 100 jaar oud bedrijf dat begon als zand- en grindhandel en in de loop der jaren is uitgegroeid naar een groot bedrijf. In Zwolle vooral bekend om de betoncentrale aan diezelfde Gasthuisdijk.

Zo had ik in de jaren tachtig ooit een stoepje, om ons huis, dat wat verzakt was en opnieuw bestraat, dan wel betegeld, moest worden. Een door mij daarvoor gevraagde stratenmaker gaf aan dat hij ongeveer een halve kuub straatzand nodig had, die ik  telefonisch bij Van der Kamp bestelde. Het zou keurig naast ons huis op de straat gestort worden.

Toen ik die dag ‘s avonds thuis kwam zag ik een enorme bult, zéker een hele kubieke meter zand liggen. Toen ik Van der Kamp over het teveel belde, zeiden ze mij: “O, meneer, maakt u zich niet ongerust, u krijgt een nota voor een halve kuub”. De stratenmaker haalde er de volgende dag zijn beetje benodigde zand vanaf en ik bleef met de rest zitten.

Omdat ik twee dagen later op vakantie naar Zeeuws-Vlaanderen ging, leek het mij niet verstandig het zand lang te laten liggen, anders was dat bij m’n terugkomst door de hele straat verspreid. Van een bevriende aannemer kreeg ik toestemming om het zand op een van zijn bouwterreinen te deponeren.

Daarvoor heb ik alles in een aanhanger moet scheppen, het er op die bouwplaats weer uit moeten scheppen en dat in drie ritten. En dat alles voor een gratis verkregen driekwart kuub zand, met, naar ik me heb laten vertellen, een gewicht van ongeveer duizend kilo. Ik ben nog nooit zo moe op vakantie gegaan.

Waarschijnlijk ben ik daarom ook allergisch voor de zin: “Zand erover !” Maar dat kan ook een beroepstic zijn. Daar hebben we het vast nog wel eens over.

07-07-2022

 

Ter Pelkwijkpark


013 TERPELKWIJKPARK bew

Ze reed eind jaren vijftig door de stad, op een brommer, in een lange zwarte leren jas. De wijkverpleegster. We hadden er een aantal van in Zwolle. Ze kwamen aan huis bij mensen die medische verzorging nodig hadden en dat zelf niet konden behappen. Een vriendin van mijn moeder deed dat werk. Hoe die vriendschap is ontstaan, ik heb er nooit naar gevraagd, maar wellicht was de Friese afkomst de parallel met mijn moeder.

Rie Walda, was haar naam, en later reed ze voor haar werk in een Dafje en kon daarmee uitstekend uit de voeten. Ze was een vrouw met humor en kon op smakelijke wijze veel sterke verhalen uit haar verpleegstersmouw schudden.

Aan haar moet ik altijd denken als ik de naam Ter Pelkwijk op Zwolse straatnaamborden zie staan. Een bolwerk “Aan de Ziel” op de plek waar de Grote Aa het centrum in kwam, werd in 1882 vernoemd naar Jan ter Pelkwijk. Hij wordt omschreven als gezagsgetrouw, vrijzinnig religieus en bezeten van onderwijs.

Hij was afkomstig uit Heino en bekleedde veel provinciale en stedelijke ambten. Hij woonde zijn hele leven in een eenvoudige gehuurde bovenwoning in de Diezerstraat. Hij was in de onderwijswereld zeer bekend en werd als een vat vol kennis gezien en was zeer populair. Zo populair dat na zijn dood speciaal voor hem een grafmonument werd opricht.

Rie Walda – ze woonde in een kleine woninkje aan de Ruusbroecstraat –  was bij veel van haar klantjes geliefd. Wij, als kleine kinderen, zagen haar ook graag komen net zoals haar eigen neefjes en nichtjes die door haar –  altijd ongetrouwd en kinderloos gebleven –  op handen werden gedragen. Ze ging later graag met mijn ouders op vakantie naar Ameland als prettig gezelschap voor ons moeder. Ze is een paar jaar geleden overleden en ik weet zeker dat ze geen groot grafmonument wenste.

In een van haar sterke verhalen vertelde ze over die keer dat ze rijdend op haar bromfiets, werd aangehouden door iemand die naar zijn zeggen een adres niet kon vinden. Waar moet u dan zijn, had ze gevraagd. “In het Terpel Kwijkpark”. In gedachten noem ik nog steeds die straat zo en moet altijd met een glimlach aan zuster Walda denken.

04-07-2022

 

Donker Curtiusware


012 DONKER CURTIUSWARE bew

Op wat rechtsgeleerden na, zullen weinig mensen alle Ministers van Justitie kennen die Nederland gehad heeft. Van Dirk Donker Curtius had ik, ik schat, zo’n vijfentwintig jaar geleden nooit bewust gehoord. Tot één van onze zonen een vriendinnetje kreeg dat er woonde.

De straat ligt in Zwolle-zuid, het deel waar alle straatnamen eindigen op “ware”. Ik  heb er even naar moeten zoeken, maar dat woordje ware schijnt te duiden op het bezitsrecht van een marke of een deel ervan. Of het geheel juist is, ik lig er niet wakker van, maar begrijp nu wel waarom er ook een buurt is met “marke-namen”.

Terug naar de naam. Dirk Donker Curtius was maar een half jaar, in 1848, Minister van Justitie. Dat was na het aftreden van Koning Willem I, in 1840,  waarmee hij zelden soepeltjes door één deur ging. Hoewel Donker Curtius toch ook lid was van de “Grondwetscommissie-Thorbecke”, waarvan hij de voorstellen - met steun van de koning- als minister behendig door het overwegend conservatieve parlement loodste.

Hij had er bijvoorbeeld wel grote moeite mee dat Koning Willem I in  de grondwet had laten opnemen dat het verboden was “een nieuw geloof te stichten”. Desondanks was er  in 1834 een afscheiding binnen de Nederlands Hervormde Kerk en ontstonden “de gereformeerden”.

Dat daar later een scala van gereformeerde kerken door ontstaan is, verdient zeker niet de schoonheidsprijs. Wel valt het te betwijfelen of Koning Willem I dat allemaal voorzien had. Ik vermoed het tegendeel.

Nadat de verkering van zoonlief ten einde liep, heb ik in ieder geval, op gisteren na, toen ik de foto maakte, geen stap meer in deze straat gezet.  Ongetwijfeld weet ik nu ook nog niet alles van mijn drie zonen en ik wil het niet weten ook. Ze hebben vast door straten gefietst waar ze meenden dat er leuke meisjes woonden. Waarschijnlijk was daarvan elke straat  wel een verhaaltje waard geweest. Vast ook door het meisje.

Maar het is niet mijn taak het liefdesleven van mijn kinderen uit te venten.

30-06-2022

 

De Genestetstraat


011 DE GENESTETSTRAAT bew

Met mijn zussen behoor ik tot de generatie die ze de babyboomers noemen. Kort na de tweede wereldoorlog geboren dus. Tegenwoordig wordt die term babyboomers, nog wel eens genoemd met een negatieve bijklank. Ik hoef u vast niet te vertellen dat wij als generatiegenoten er zelf niets aan konden doen er toe te behoren.

We groeiden op in een maatschappij die enorm verzuild was. Met verschillende omroepen, vakbonden en kerken, om maar eens wat te noemen. Dat opgroeien was in redelijk serieus gereformeerd synodaal gezin.Ter geruststelling, dat maakte het leven er niet moeilijker op.

Wat ik wèl moest, zeg maar rond 1958, was “lopen met het zendingsbusje”. Elke week, na schooltijd op zaterdagmorgen, moest ik een aantal adressen af om geld op de halen voor de zending. De kerk had predikanten naar Soemba, als zendeling, afgevaardigd om daar het evangelie te brengen.  De opbrengst van dat busje was daarvoor bedoeld.

Mijn “klanten” woonden allemaal in De Genestetstraat. Dertien in getal. Het feit dat je naast een paar dubbeltjes of een kwartje in het busje, van een aantal gevers zelf ook wat kreeg, in de vorm van een toffee, een biscuitje of soms een appel, was een stimulans om dit wekelijkse klusje te blijven doen.

Eens in het kwartaal moesten we het busje laten legen bij twee dames, zussen met de chique achternaam Mokkelencate. Met met dertien klantjes stond ik zelden hoog, in het kort daarop, in de kerkbode gepubliceerde lijstje.

Na twee jaar met het busje lopen mochten we, zo’n 40 collectantjes, op een woensdagmiddag met de beide dames in  een “touringcar” naar het zendingscentrum in Baarn. Het was ons voorgespiegeld als iets heel bijzonders. Later is me zelden een bezoek zo tegenvallen. Een saai dor kantoor met een paar kamers met boeken, foto’s en iets, wat ik toen als  Indonesische prullaria zag. Er kon, zo vertelt me mijn geheugen, ook nog net een glas ranja af.

‘t Was vast goed bedoeld door de dames Mokkelencate, die dit werk jaren gedaan hebben. De zending had hun hart gestolen. Vandaar dat ze altijd vrijgezel zijn gebleven. Nee, dat is flauw, ze verdienen ook nu nog een groot compliment.

Wat nu ook flauw is, maar als kinderen vonden we het héél leuk, de dames hadden bij ons de bijnaam “de mokkapunten”.  Ik vermoed dat daar de oorzaak ligt van het feit dat het tot mijn favoriete gebaksoort hoort.

27-06-2022

 

Wanningstraat


010 WANNINGSTRAAT bew

Gezien het feit dat deze straat in de wijk Holtenbroek ligt, kun je er welhaast vanzelfsprekend vanuit gaan dat degene naar wie deze straat is vernoemd componist moet zijn geweest. Dat bleek ook na een kort bezoekje aan de website Wikipedia. Een website met meestal aardig goed kloppende informatie.

Het gaat om ene Johannes Wanning ergens in 1537 geboren in Kampen en er is niet veel over hem bekend. Ruim dertig jaar van zijn loopbaan was hij kapelmeester van het stedelijk orkest van Danzig, de plaats waar hij ook in 1603 overleed. Er zijn ongeveer honderd werken van zijn hand in druk bewaard, voornamelijk meerstemmige muziek voor gebruik in kerkdiensten.

De Wanningstraat zelf, ken ik al sinds de bouw van Holtenbroek. Ik woonde er zelfs een poosje “om de hoek”. Nu kom ik er met regelmaat omdat  wel heel bijzondere vrienden van ons in een deel van die straat, in de flat “De Wanningstate”, wonen.

Tot 4 januari 2014  woonde in diezelfde state ook een musicus. De in Zwolle vooral van “Zingen onder de Peperbus” en de “Volkskerstzang” bekende organist Meindert de Jong. Meindert had “meer noten op zijn zang” dan dat. Zo is hij dirigent geweest van menig koor in onze regio en was een vakkundig arrangeur en begeleider op orgel of piano. 

Door zijn soms te flamboyante leefstijl werd hij helaas niet altijd op de juiste manier muzikaal beoordeeld. Hij kwam echter altijd, maar dan ook altijd, zijn afspraken na. En dat was ook de reden dat hij tot enkele weken voor zijn overlijden als vakman gevraagd werd. Dat werd ook door Ds. Hans van Ark  in de herdenkingsdienst  typerend benoemd met de woorden:

“Meindert preekte met muziek.”

De drukste dagen van het jaar voor muzikanten, zeker voor hen die aan kerkdiensten meewerken, zijn wel de dagen rond Kerstmis. Natuurlijk het bracht brood op de plank. Ik herinner me een uitspraak van Meindert toen na de jaarwisseling de rust weer wat was terug gekeerd: “ Zo, het Ere zij God komt me de strot uit, nochtans heb ik het geloof behouden.”

23-06-2022

 

Geert Grotestraat


009 GEERT GROOTESTRAAT bew

Ik heb er geen onderzoek naar gedaan maar ik weet welhaast zeker dat er in Zwolle straatnamen zijn die geheid meer dan eens fout gespeld worden. Wat te denken van de Haeckmate of Keucheniusware in Zwolle-Zuid? Oude namen voor straten die in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw bestaan.

Een pietsie oudere straten zijn, ook in Zwolle, de Ruusbroecstraat en de Geert Grootestraat, in de wijk Diezerpoort. Bij de eerste van de twee namen wordt vaak getwijfeld of er achter de letter “c”niet een “k” moet komen. Niet dus. Bij de tweede naam wordt vast vaak vermoed dat die tweede “o” die achternaam te groot maakt.

Wellicht komt het doordat de beide mannen, waarnaar de straten zijn vernoemd, in de veertiende eeuw behoorden tot de mystici. Ik las daar een mooie definitie van die ik u niet wil onthouden: Een mysticus of mystica is iemand die op overweldigende wijze de tegenwoordigheid ervaart van iets dat hem of haar overstijgt en middelen heeft gevonden om over deze ervaring te communiceren.

Geert Groote kwam onlangs nog tweemaal op de televisie voorbij. In het prgramma van “De van Rossems in Deventer” en in de tv-serie “Het Verhaal van Nederland”. Geert correspondeerde wel met Ruusbroec en omgekeerd, grote vrienden waren het echter niet.

De Ruusbroecstraat en de Geert Grootestraat liggen desondanks, in elkaars verlengde.

Ooit stond de Andreaskerk aan de Geert Grootestraat. Jaren geleden is de kerk verbouwd en is nu eigendom van het Leger des Heils. 

In de toenmalige kerk trad mijn jeugdclub destijds op in de bijbehorende “grote zaal” met een voorstelling die op een revue moest lijken. Onderdeel daarvan was het zogenaamde kamperen dat die jeugdclub wel deed.  Op het podium stond een heel klein tweepersoonstentje, waaruit op geheel mystieke wijze, Geert Groote indachtig, zo’n vijfentwintig kinderen van de club opdoken.

Wij, de clubleden, hadden het idee dat het publiek het zou ervaren, zoals geformuleerd in de bovenstaande mysticus-definitie, als iets dat hen zou overstijgen. Terwijl het allemaal toch zo simpel was.  Onder het podium was een kelder en er was een luik waardoor je van het podium in de kelder kon komen en andersom. Het tentje was neergezet boven dat luik. 

Onze ouders hebben nooit verklapt dat ze dat wel hadden gedacht. Anders was het met het mystieke in ons leven vast heel anders gelopen.

20-06-2022

 

Willemsvaart


008 WILLEMSVAART bew

De Willemsvaart is nu vooral een straatnaam. Vroeger was het het kanaal dat vanuit de binnenstad liep, langs de Veerallee en de Oude Veerweg en dat via  de Katerveersluis nu nog uitmondt in de IJssel. Een deel van die Willemsvaart, tussen de keersluis en zo’n 100 meter voorbij de overweg, is eind zestiger jaren gedempt.  Nu ligt daar en aan de zuidkant van de vaart de Nieuwe Veerallee  en heet de parallelweg daarnaast weer Willemsvaart.

Als je op een van de twee scholen aan de Veerallee onderwijs genoot en je kwam per trein of bus aan bij het station van Zwolle, moest je het laatste stukje, via de Westerlaan lopen. Of je kon een kaartje kopen naar het toenmalige Station Veerallee, onderdeel van het lijntje naar Kampen.

Dat laatste was behoorlijk duurder dan het “pontje”. Dat lag ongeveer rechts van waar nu het al weer deels afgebroken grote postsorteercentrum staat, dan wel stond. Daar stonden wat loodsen en er lag een loshaven, voor ondermeer Stork en de Werkplaats van de NS.

Het pontje zette vooral veel scholieren en hun leraren over en op vrijdag ook veel bezoekers aan de Veemarkt. Het pontje zelf is nu nog steeds in gebruik bij het Haersterveer, zij het dat de overkapping van vroeger verdwenen is. Een foto van het originele pontje is ondermeer te vinden op Facebook, als u daar de zoekterm “pontje veerallee” intypt.

De enkele keer dat ik van het pontje gebruik had kunnen maken liep ik liever even om via de loopbrug bij de Keersluisbrug (tegenover Hotel De Vries, nu Restaurant Weekends). Daarmee hield ik de paar centen die het gebruik van het pontje kosten in de zak.  Want wij scholieren hadden in de ochtendpauze maar één grote wens. Dat was een pennywafel kopen bij de VIVO-winkel in de Kon. Wilhelminastraat (nu balletschool Carla Nijland).

Zes morgens in de week hadden we die wens die een dubbeltje per dag kostte. Met zakgeld dat beslist niet meer dan vijftig cent per week bedroeg, was dat niet elke dag mogelijk, laat staan als we ook nog met het pontje gingen.

En nu denkt u, net als ik, vast aan Drs. P.,  en zingt u in gedachten “Heen en weer, heen en weer, heen en weer, heen en weer, (heen en weer).”

16-06-2022

 

De Ruyterplein


007 DE RUYTERPLEIN bew

Mijn vijf zussen en ik hebben allemaal onze kleutertijd en lagere schooltijd doorgebracht, in de Elout van Soeterwoudeschool aan de Wipstrikkerallee. Daar tegenover ligt de zogenoemde “zeeheldenbuurt”, met straten vernoemd naar, bijvoorbeeld, Bontekoe, Piet Hein, Heemskerk en ook naar Michiel de Ruyter.

Dit deel van de wijk bestond voor een groot deel uit wat kleinere woningen, nog een school voor bijzonder lager onderwijs, door ons de BLO-school genoemd, een grote speeltuin “Het Oosten” en vooral veel winkeltjes.

Van bakkerijen en, al dan niet, zelfbedieningswinkels, van groentezaken en slagerijen tot een meubel-en-stoffeerderij, zoals het toen heette.

Ik meen bijna zeker te weten dat er nu nog maar één winkel over is. Het is slagerij W. van Voorst aan de Evertsenstraat. Aan de winkel is duidelijk te zien dat zulke kleine wijkwinkels letterlijk alles uit de kast moeten halen om te kunnen en blijven bestaan.

Michiel, die van de blauwe kiel het het grote wiel, is zelfs tweemaal vernoemd. Er is een De Ruyterstraat en een De Ruyterplein.  Waarom tweemaal is onbekend, misschien was er net één straat teveel. Op één van de hoeken van het plein en de Trompstraat had ene Rinus Hendriks een groentewinkel. Een ‘speciaalzaak” om het zo maar te noemen.

Rinus kocht op de groenteveiling restpartijen op en verkocht ze tegen lage prijzen en met speciaal woordgebruik. Allereerst sprak hij Zwols en verder kon je aan zijn taalgebruik goed opmaken, welke mensen hij wel of niet mocht. Het had, voor mij tot gevolg dat, ik het een genot vond om naar zijn conversaties met klanten te luisteren.

Rinus kocht ook resten van partijen bloemen en planten op. Z‘n winkel was een soort zelfbediening, hij stond achter  de kassa en beantwoordde vragen en gaf ongevraagde adviezen. Een mevrouw in de winkel, staande bij die bloemen en planten, vroeg Rinus, met een ietwat geaffecteerd accent of hij ook hangplanten had. Rinus gaf er voor mij het onvergetelijke antwoord op: “Gef ze maer gien water, giet ze vanzels ‘angen!”

Ik denk dat ik daarna nooit meer uit overtuiging een hangplant heb gekocht.

13-06-2022

 

Prins Bernhardstraat


006 PRINS BERNHARDSTRAAT bew

De straten, komend vanuit het centrum, die aan de rechterkant van de Veerallee liggen hebben voornamelijk namen die met het koninklijk huis te maken hebben.  Vroeger was de hele Veeralleebuurt , je kon wel zeggen, een gerenommeerde buurt. Hoewel, in de minder rijke buurten werd ze ook wel de ”kolde eerpel buurte” genoemd.

Nu waren bijnamen vroeger wellicht  minder kwaad bedoeld dan tegenwoordig. Want die minder rijke wijken werden dan weer “speklappenbuurte” genoemd. ‘t Was maar waar je woonde en wat je gewend was.

Steeds weer, als ik in die buurt moet zijn, verbaas ik me over het feit dat een aantal van  die namen nooit zijn aangepast aan de functie die men had. Zo is er terecht nog steeds een Koningin Wilhelminastraat, een Koningin Sophiastraat en een Prins Hendrikstraat.

Maar er wordt nog steeds gewoond in de Prins Alexanderstraat, de Prinses Juliana- en de Prinses Beatrixstraat. Gemeentelijke zuinigheid zal vast bij eventuele overwegingen meespelen.

Tegen de A28 aan ligt de Prins Bernhardstraat. In die straat woonden een aantal leerkrachten van mijn middelbare school, het Christelijk Lyceum, op de hoek van die Veerallee en de Kamperweg. Ondermeer m’n godsdienstleraar en lerares Nederlands woonden er.

Met de laatste –  juffrouw Schepel zoals ze toen aangesproken werd –  had ik, geloof ik, een haat-liefde-verhouding. Ik ben haar nog steeds dankbaar hoe goed zij mij de spelling en grammatica van onze  mooie Nederlandse taal heeft bijgebracht. Voor mij is het bijvoorbeeld, nog steeds een ijzeren wet dat het woord “aantal” als enkelvoud beschouwd moet worden. Ik leerde van haar dus te zeggen: “Een aantal mensen is..” maar tegenwoordig mag “Een aantal mensen zijn…” ook. Dat er nadelen kleven aan het feit dat “taal” een levend organisme is, moet ik voor lief nemen, ondanks de regels van juffrouw Schepel.

Waar ze naar mijn idee, als lerares, de fout inging was bij het interpreteren van de taal en de achterliggende gedachtes. Haar idee van de bedoeling van een gedicht bijvoorbeeld dat we moesten bestuderen, was welhaast onfeilbaar.  Wilde je een hoog cijfer was het verstandig om een christelijk tintje aan jouw opvatting toe te voegen. Ik had er moeite mee dat ze zo, vanuit haar kijk op de zaak, jouw werk beoordeelde.

Bij het schrijven van dit verhaaltje, ontdekte ik dat “schepel” een oud-Nederlandse inhoudsmaat en soms ook een oppervlaktemaat is. Had ik dat veel eerder geweten, had ik begrepen dat het in haar genen zat, om een ieder op haar terrein de maat te nemen.

09-06-2022

 

Middelweg


005 MIDDELWEG bew

Het vorige verhaaltje, zo had ik bedacht, moest over de Middelweg gaan, maar toen kwam ik de naam “Bollebieste” tegen en werd het wat anders.  Nu dan toch de Middelweg.

Die weg is enorm veranderd in de loop der jaren. “Begonnen als zandpad dat dwars door de wijk Dieze loopt.” Dat schreef ene TH.J. de Vries in 1947 in een “Historische verklaring over de straten der Gemeente Zwolle”.

Oorspronkelijk eindigde de weg in de Bollebieste maar toen Holtenbroek IV klaar was en er plannen waren voor de wijk Aa-landen, werd eind jaren zestig de weg doorgetrokken. In eerste instantie tot waar nu de Waallaan begint.  Nu loopt de weg tot aan de Mastenbroekerbrug en vormt daarmee een verbinding naar de wijk Stadshagen.

In 1980 werd het eerste stukje Middelweg, tussen Thomas à Kempisstraat en Van Wevelinkhovenstraat,  vernoemd naar Bisschop Willebrand, die Zwolle in 1230 stadsrechten verleende. Waarschijnlijk óók omdat er intussen een Rooms Katholieke Kerk was gebouwd.

Het stukje nieuwe Middelweg, aan de noordwest kant van de A28, was direct al bedoeld als doorgaande weg met meerdere rijstroken. Daarom is er ook een parallelweg aangelegd voor het enige rijtje huizen dat dit stukje Middelweg tot op heden kent.

In het laatste huis daarvan woonde dominee Hogenhuis, zeg maar de Holtenbroekse wijkpredikant van een van de gereformeerde kerken aldaar. Dominee Hogenhuis was een prettig mens in de omgang, preekte in begrijpelijke taal en was zeer benaderbaar. Ooit werkte ik mee aan de organisatie van een aantal dagen kamperen voor jongelui uit de wijk. Omdat Hemelvaartsdag binnen die dagen viel werd die dominee gevraagd om daarover iets te vertellen.  Hij deed het met veel plezier.

Dat de kinderen het niet allemaal hadden begrepen, bleek de zondagmorgen vroeg aan het ontbijt al. Een van de kinderen vroeg al zuchtend: “Komt dominee Huizenhoog ook weer ?” Of Hogenhuis die dag nog geweest is, ik ben het kwijt.

Wel weet ik nog dat het rijtje huizen uit vijf blokken van vier woningen bestond. De eerste twee huizen waren na de bouw betrokken door een tandarts. In het eerste was z’n praktijk ondergebracht en in het andere woonde hij. Voor Holtenbroekse begrippen was dat een zeer luxe gegeven. Misschien had, naast het tandarts zijn, ook zijn achternaam ermee te maken. Die luidde “Poen”.

06-06-2022

 

Burgemeester Drijbersingel


004 BURGEMEESTER DRIJBERSINGEL 502 bew

Elke burgemeester die belangrijk is geweest voor Zwolle, verdient een straatnaam. Er kwamen en komen, gezien de bouwplannen, nog genoeg nieuwe straten bij in Zwolle die een burgemeestersnaam verdienen. Ooit heette de bovengenoemde singel “Klein Grachtje” en kreeg later de naam “Zamenhofsingel”. ‘k Vond het altijd al een mooie naam hoewel hij niet paste in de buurt. Toen al werd ook Drijber als kandidaatnaam genoemd maar de gemeente bleef bij Zamenhof.

Waarom begin ik hierover ? Omdat ik het met u over een andere straat wilde hebben en daardoor de term “Bollebieste” tegenkwam. De Bollebieste is een deel van de wijk Dieze. Die buurt ontstond in de jaren 30 in het gebied met de toenmalige naam “Westerenk” als een tuindorp, omdat Zwolle behoefte had aan stadsuitbreiding. De Algemeene Zwolsche Coöperatieve Woningbouwvereniging bouwde er aan de Kastanjestraat in de jaren ‘33-’34 complexen van aaneengesloten bouwblokken in de trant van de Amsterdamse School.

De buurt dankt haar naam aan de 'bolle' (stier) 'biesten' (beesten), de stierenmarkt die er vroeger op de weilanden werd gehouden.

Toch dragen de meeste straten in de buurt  bomennamen (Beukenstraat, Populierenstraat. Wilgenstraat, Iepenstraat, Elzenstraat, Esdoornstraat en Kastanjestraat). Daarom staat de buurt ook bekend als de “bomenbuurt”.

In de Tweede Wereldoorlog, op 15 december 1944, is het zuidelijke deel van de buurt getroffen door bombardementen. Aan de Beukenstraat werden huizen vernield, en er vielen 5 doden. Op de kaalgeslagen plek werden enkele scholen gebouwd en in 1952-1953 werd het GAK-kantoor en in 1974 het Belastingkantoor opgeleverd.

Wellicht had het Klein Grachtje van destijds een toen passender bomennaam moeten krijgen, die recht gedaan zou hebben aan het verdriet dat het bombardement had aangericht. Ik noem maar voor de vuist weg: De Pijnboomsingel, Treurboomsingel of Vredesboomsingel.

Naast het GAK-kantoor en Belastingkantoor werd ook de Baptistenkerk gerealiseerd. Die gezien de straatnaam van destijds de passende naam “De Samenhof” kreeg. Een naam  als bindende factor voor dat niet te vergeten stukje van de wijk.  Maar ook een naam met troostende humor.

02-06-2022

 

Goudsbloemstraat


003 GOUDSBLOEMSTRAAT bew

Als Zwollenaar, geboren in het Wipstrikkwartier, kwam ik zelden, of beter gezegd, nooit in de wijk Assendorp. Dat gebeurde pas toen de Hanekampbrug werd aangelegd. Voor die tijd kon je er via de Weteringbrug komen, door ons Hogebrug genoemd, hetgeen al aangaf dat die als een barrière werd gezien. Of je nam de Schoenkuiperbrug, maar het openen en sluiten voor een voorbijkomend schip, – het is een handbediende draaibrug – nam veel tijd in beslag. Restte een omweg via het centrum van de binnenstad.

Toen die Hanekampbrug er lag, had ik nog niet direct een reden om Assendorp te gaan verkennen. Tot mijn opa, van vaders kant, er ging wonen.

Die opa werd in 1958 op 66-jarige leeftijd weduwnaar en hertrouwde in februari 1960 en ging toen wonen in de Goudsbloemstraat. Deels vooroorlogse en deels na-oorlogse bouw. En ja, toen leerde ik de weg kennen in Assendorp.

Helaas overleed zijn tweede vrouw een kleine zes jaar later en in overleg met familie en huisarts verhuisde hij naar het bejaardencentrum De Nijstadt, destijds gevestigd aan het Bleekerswegje. Opa vond het wonen er niets en ging rap terug naar zijn nog leegstaande huis aan de Goudsbloemstraat.

Hij zocht een huishoudster waarvan de eerste twee snel werden vervangen. Ze bleken meer een dure gezelschapsdame dan huishoudster te willen zijn.

Tot de mevrouw Brouwer binnentrad. Ze werd al heel gauw Tante Truus genoemd. Ze deed haar werk met liefde. Opa was niet haar eerste werkgever, hij werd wel haar laatste. Ze verzorgde hem letterlijk tot zijn dood en overleefde hem verscheidene jaren. Voor de goede orde, zijn dood was niet het gevolg van haar zorg. Integendeel, hij was zonder haar zorg vast eerder overleden.

Opa overleed in het ziekenhuis in juni 1970 en ik was, als enige Zwolse kleinzoon, toevallig alleen met Tante Truus daarbij aanwezig.  Kort voor dat overlijden vroeg opa mij of ik hem naar de notaris wilde brengen. Hij had in zijn testament laten opnemen dat tante Truus, zolang zij dat wilde - al was het tot haar dood - in het huis in de Goudsbloemstraat kon blijven wonen. De erfgenamen dienden voor het onderhoud van het huis zorg te dragen.

Voor sommigen van hen was dat overwacht en moest een kleine teleurstelling worden weggeslikt. Gelukkig werd het tante Truus wel, door hen allen, van harte gegund.

30-05-2022

 

Parkstraat


002 PARKSTRAAT bew

U kent de Westerlaan vast wel, de straat tussen het station van Zwolle en de Veerallee. De straat met het voormalige grote postsorteercentrum, dat nu omgebouwd schijnt te worden tot goede bedrijfsruimtes en appartementen. We zullen het zien en meemaken.

Een zijstraat van die Westerlaan is de Parkstraat, een minder luxe versie van de Parkweg die daar weer om de hoek ligt. Minder luxe, want in de Parkweg zijn de huizen wat groter en hebben uitzicht op “Park Eekhout”. De Parkstraat heeft minder uitzicht want dat wordt gedomineerd door een ander voormalig PTT-gebouw op huisnummer 1, de voormalige Zwolse telefooncentrale.

In die Parkstraat woonden ooit de ouders van het vriendje van een van mijn zussen. Die vader en ik hadden een wat “afstandelijke relatie”. Ooit had ik commentaar op iets dat met zijn werk te maken had en dat is blijkbaar lang blijven prikkelen.

Op een avond, begin jaren zeventig, deed ik dienst bij de Reserve Politie. Daarvan was ik lid geworden, als buitengewoon dienstplichtige, om het verplichte lidmaatschap van de BB (Bescherming Bevolking) te ontlopen.

Bij de Reserve Politie deed (en doet) men nog steeds nuttiger dingen dan wat die BB destijds pretendeerde te doen.

Zo werkten wij die avond mee aan een preventie actie om diefstal uit auto’s te voorkomen. Tussen zeven en negen uur ’s avonds werden ondermeer in die Parkstraat alle auto’s gecontroleerd. En laat ik nou, in vol politie-ornaat, de auto van die “zusterlijke schoonvader” mogen controleren. Alle deuren waren zomaar te openen.

Bij mijn aanbellen om er mededeling van de doen, werd ik door de man niet herkend. Het politieuniform deed hem bepaald niet herinneren aan mijn voorgeschiedenis met hem. Integendeel, hij was mij zeer dankbaar. Ik overhandigde hem nog een foldertje met waarschuwingen, en in mijn herinnering, bedankte hij mij welhaast buigend.

Dat laatste, dat buigen, zal bij mij meer iets van “de wens is de vader van de gedachte” zijn geweest. Toch ik vond het al met al een heel prettige en nuttige avond.

26-05-2022

 

Kuijerhuislaan


001 KUYERHUISLAAN (002) bew

Toen de stad Zwolle (tot 1967) nog werd omringd door de gemeente Zwollerkerspel, wandelden we met enige regelmaat, door de Watersteeg. Wonend in de buurt van het openluchtbad, was dat zeer wel te doen. Even voorbij Urbana in de Wipstrik sloegen we linksaf die Watersteeg in. Links zagen we de Kindertjesweilanden die zo genoemd werden omdat de grond, nu bebouwd met ondermeer het ziekenhuis, eigendom was van het Hervormd Weeshuis van Zwolle. Al snel zag je dan aan je rechterhand de contouren van de ijsbaan HWZ. Die drie  letters staan voor Herfte, Wijthmen en Zalné en is opgericht in 1960.

In een beetje tempo lopend, kwamen we na ongeveer een half uur in Berkum uit en liepen via de Boerendanserdijk terug weer op huis aan. En het moge duidelijk zijn, we wandelden een groot deel van de tijd door Zwollerkerspel. Voor de goede orde: oorspronkelijk liep de Watersteeg van “Landwijk” via “Veldhoek” naar “Kranenburg”.

Het toenmalige gemeentebestuur besloot, voor mij om onnavolgbare redenen, de Watersteeg te hernoemen in deels de Kuyerhuislaan en een deel tot Campherbeeklaan. Of “Watersteeg”, te gewoon voor Berkum werd gevonden, is niet in mijn naslagwerken terug te vinden. Wel vond ik dat deze weg vernoemd is naar het kuerhuys of koerhuis bij de Wipstrik, een wacht- en uitkijkpost met een slagboom en vrij uitzicht over het omringende land.

Er wordt daar nu minder dan vroeger gewandeld, want het is ook vaak een sluiproute voor auto’s die proberen de Ceintuurbaan te omzeilen als ze naar het noorden van het land moeten. Wel is het een zeer populaire fietsroute.

Als we ons, als kinderen, op vrije dagen heel erg verveelden, werden er hardlooprondjes georganiseerd. Eén of twee kinderen moesten dan een horloge hebben of van hun ouders lenen. Dan werd de tijd opgemeten, starten in de straat, via de genoemde Boerendanserdijk, de Watersteeg, dan rechtsaf het Roodhuizerpad op (wij noemden het vanwege de sintels “het zwarte weggetje”) dat uitkwam naast het sportpark tegenover het zwembad. Dan was je zo weer terug in onze straat.

Hoe snel er over gedaan werd, ik weet het echt niet meer. Waarschijnlijk geheel verdrongen omdat ik nooit tot winnaar werd uitgeroepen. U begrijpt het al, dat zwarte weggetje veroorzaakt nog steeds een zwart gat in mijn geheugen.

23-05-2022

 

 

Facebook - Like Zwolle in Beeld

We use cookies

Wij gebruiken cookies op onze web site. Sommigen zijn essentieel voor het correct functioneren van de site, terwijl anderen ons helpen om de site en gebruikerservaring te verbeteren (tracking cookies). U kan zelf kiezen of u deze cookies wil toestaan of niet. Let op dat als u onze cookies weigert mogelijk niet alle functies van de site beschikbaar zijn.